Houtkachel of pelletkachel: brandveilig stoken en wat uw verzekeraar eist

De voorwaarde die in bijna elke polis staat

Schoorsteenbrand is bij de meeste opstalverzekeringen gewoon gedekt — met één voorwaarde. ANWB formuleert het in zijn opstalverzekering zo: schade door schoorsteenbrand is verzekerd, "wel moet je jaarlijks de schoorsteen deskundig laten vegen". Andere verzekeraars gebruiken vergelijkbare bewoordingen. Wie na een schoorsteenbrand geen factuur van een erkend schoorsteenveger kan tonen, loopt het risico dat de verzekeraar de claim afwijst of vermindert. Vegen is dus geen advies maar een contractuele verplichting, en de factuur is het bewijs. Bewaar hem bij de polis.

Hoe vaak? Minimaal eens per jaar bij normaal gebruik; wie de kachel als hoofdverwarming gebruikt of veel stookt, laat twee keer per jaar vegen. Een erkend veger controleert meteen de trek, de staat van het rookkanaal en de aansluiting van de kachel.

Waardoor schoorsteenbrand ontstaat

Bij het stoken zet zich creosoot af in het rookkanaal: een teerachtige, brandbare laag die ontstaat bij onvolledige verbranding. Nat hout, geverfd of geïmpregneerd hout, te weinig lucht en een kachel die "gesmoord" wordt om langer te branden, produceren veel creosoot. Op een dag vat die laag vlam: een schoorsteenbrand met temperaturen die het kanaal kunnen scheuren en het dak in brand zetten. De preventie zit dus in twee dingen: schoon stoken en schoon houden.

Schoon stoken: de regels van de brandweer en de verzekeraar

• Droog hout. Vochtgehalte onder de 20 procent; een vochtmeter kost een paar tientjes. Hout dat pas is gekapt heeft twee jaar nodig om te drogen.
• Schoon hout. Nooit geverfd, gelakt, geïmpregneerd of verlijmd hout, geen pallets, geen afval. Dat geeft giftige rook en veel aanslag.
• Ventilatie. Een kachel heeft lucht nodig; zet een rooster open en smoor het vuur niet om het langer te laten branden.
• Kijk naar de rook. Witte, bijna onzichtbare rook is goed. Zwarte rook betekent onvolledige verbranding en dus aanslag in het kanaal.
• Afstand. Houd brandbaar materiaal — bank, kleed, houtvoorraad, wasrek — op ruime afstand van de kachel en het kanaal.
• As. Bewaar as minimaal een etmaal in een metalen emmer met deksel buiten; as kan na dagen nog gloeien.

Pelletkachel: minder aanslag, andere aandachtspunten

Een pelletkachel verbrandt geperste houtkorrels gedoseerd en met een ventilator, waardoor de verbranding vollediger is en er veel minder creosoot ontstaat. De veegplicht blijft: ook een pelletkanaal moet jaarlijks worden gereinigd, en de kachel zelf vraagt om regelmatig leegmaken van de asbak en schoonmaken van de brandpot. De aandachtspunten liggen elders: de elektrische onderdelen (ventilator, vijzel, besturing) en de opslag van pellets, die droog moeten blijven en stof produceren. Bij een stroomstoring valt de afvoerventilator uit; een goede pelletkachel schakelt dan veilig af.

Koolmonoxide: het risico dat u niet ruikt

Elke verbranding kan koolmonoxide produceren, en een kachel die slecht trekt of een kanaal dat verstopt raakt, brengt dat gas de kamer in. Een koolmonoxidemelder is in Nederland niet wettelijk verplicht, maar bij elke hout- of pelletkachel dringend aanbevolen. Hang hem in de ruimte met de kachel, op ademhoogte en op enkele meters van het toestel. Het is niet de rookmelder die u sinds 1 juli 2022 op elke verdieping moet hebben; die blijft daarnaast nodig.

Bij schoorsteenbrand

Herkenbaar aan een loeiend geluid in het kanaal, vonken of vlammen uit de schoorsteen en veel dichte rook. Sluit de luchttoevoer van de kachel, gebruik nooit water in de kachel of het kanaal (de stoom kan het kanaal laten scheuren), gooi eventueel zand of zout op het vuur in de kachel, en bel 112. Laat na een schoorsteenbrand het kanaal altijd inspecteren voordat u weer stookt; de verzekeraar wil daar het rapport van zien.

Melden bij de verzekeraar

Plaatst u een nieuwe kachel, meld dat dan bij uw opstalverzekeraar. Sommige polissen stellen eisen aan de installatie (door een erkend installateur, met een gekeurd rookkanaal) of rekenen een kleine premie-opslag; verzwijgen kan bij schade tegen u werken. Meer over uitsluitingen leest u in brand door nalatigheid en de polisvoorwaarden.