Wat dekt een brandverzekering precies? De voorwaarden uitgelegd

Vier schadeposten na één brand

Een woningbrand veroorzaakt zelden alleen brandschade. De brandweer blust met water en schuim, de rook trekt door het hele huis, en na afloop moet er worden opgeruimd voordat herstel kan beginnen. Een goede brandschadedekking vergoedt daarom vier posten: de schade door het vuur, de schade door rook en roet (ook in kamers waar het vuur niet kwam), de schade door blussen, en de kosten van opruimen en afvoeren. Bij vrijwel elke opstal- en inboedelverzekering zitten die vier in de standaarddekking, samen met blikseminslag en ontploffing.

Daarbovenop komen kosten die niet direct met het gebouw of de spullen te maken hebben: tijdelijke woonruimte als het huis onbewoonbaar is, opslag van geredde inboedel, en de kosten om de schade te laten vaststellen. Precies daar lopen polissen uiteen.

Opstal: herstel of herbouw tegen herbouwwaarde

De opstalverzekering vergoedt herstel van het gebouw, en bij totaalverlies de herbouw, tot de verzekerde herbouwwaarde. Herbouwwaarde is wat het kost om dezelfde woning op dezelfde plek opnieuw te bouwen, inclusief sloop en architect. Verzekeraars hanteren na een totaalverlies vaak een gefaseerde uitkering: een eerste deel op basis van de verkoopwaarde, de rest zodra u daadwerkelijk herbouwt, binnen de termijn die in uw voorwaarden staat. Die termijn en de verdeling verschillen per verzekeraar; het is een van de passages die u vóór een schade wilt kennen, niet erna.

Zonnepanelen, een vaste keuken, een badkamer en een aangebouwde serre horen bij de opstal. Wie na het afsluiten van de polis flink verbouwt, moet de verzekerde waarde laten aanpassen, anders vervalt de garantie tegen onderverzekering.

Inboedel: nieuwwaarde of dagwaarde

Voor de inboedel draait alles om de afschrijvingsregeling. De Consumentenbond vat de gangbare praktijk zo samen: de meeste verzekeraars vergoeden de nieuwwaarde zolang de dagwaarde nog meer is dan 40 procent van de nieuwwaarde; daaronder krijgt u de dagwaarde. Enkele verzekeraars wijken daar gunstig van af: Lemonade betaalt altijd de nieuwwaarde, ANWB, ING, Unigarant en Zevenwouden tien jaar lang, ASN, a.s.r., Nationale-Nederlanden en Univé vijf jaar. Voor een bank van zeven jaar oud scheelt dat honderden euro's.

Voor waardevolle spullen gelden maxima per categorie: lijfsieraden, audiovisuele apparatuur, kunst en antiek. Die plafonds staan in de polis en zijn vaak tegen een toeslag te verhogen. Een taxatierapport van een erkende taxateur kost enkele honderden euro's en is vijf tot zes jaar geldig; zonder rapport valt de verzekeraar terug op zijn afschrijvingslijsten.

Vervangende woonruimte en andere extra kosten

Is de woning na de brand tijdelijk onbewoonbaar, dan vergoeden de meeste opstalverzekeringen de extra kosten van vervangende woonruimte: het verschil tussen wat u normaal aan woonlasten kwijt bent en wat een tijdelijk huurhuis of hotel kost. Er zit vrijwel altijd een plafond op, uitgedrukt in een bedrag, een percentage van de verzekerde som of een aantal maanden. Wie in een gezin met kinderen woont en een half jaar moet wachten op herstel, merkt het verschil tussen een polis die drie maanden vergoedt en een die twaalf maanden vergoedt. Ook opslag van geredde spullen, het vervoer ervan en de kosten van noodmaatregelen (dichttimmeren, drogen) worden meestal vergoed, opnieuw met een maximum. Zet die maxima naast elkaar als u polissen vergelijkt; ze staan zelden in de reclame.

Schroeien, smelten en sigaretten

Een sigaret die een gat in de bank brandt, een pan die een kring in het aanrechtblad schroeit: dat is geen brand in de zin van de polis, want er was geen vuur dat zich verspreidde. Schroei- en smeltschade valt bij een beperkte dekking meestal buiten de boot en is bij uitgebreide en allrisk-polissen vaak wél gedekt. Rokersbrand — een sigaret die daadwerkelijk een brand veroorzaakt — is daarentegen gewoon brand en dus gedekt, tenzij de verzekeraar roekeloosheid kan aantonen. Meer daarover in brand door nalatigheid.

Wat de wet uitsluit, en wat de polis toevoegt

De wettelijke grens staat in artikel 7:952 BW: geen vergoeding voor schade die de verzekerde met opzet of door roekeloosheid heeft veroorzaakt. Rechters vullen "roekeloosheid" streng in; onvoorzichtigheid is niet genoeg. Polissen voegen daar eigen uitsluitingen aan toe, en die zijn per verzekeraar anders: achterstallig onderhoud, schade door illegale hennepteelt, een woning die langer dan een bepaald aantal maanden leegstaat, een schoorsteen die niet jaarlijks is geveegd. Lees dat hoofdstuk van uw voorwaarden zoals u een contract leest: het is de lijst met redenen waarom een claim kan worden afgewezen.

De schadevaststelling: uw rechten

Na de melding stuurt de verzekeraar een schade-expert. Bent u het niet eens met zijn vaststelling, dan mag u een eigen contra-expert inschakelen. Artikel 7:959 BW bepaalt dat de redelijke kosten daarvan voor rekening van de verzekeraar komen, en voor consumenten mag de polis daar niet in uw nadeel van afwijken (artikel 7:963 lid 6 BW). De Hoge Raad heeft op 28 januari 2022 bevestigd dat een verzekeraar geen kwaliteitseisen aan uw expert mag stellen als voorwaarde voor die vergoeding. Komen beide experts er niet uit, dan wijzen zij samen een derde expert aan wiens oordeel bindend is.

Wat u zelf kunt doen: meld de schade direct, maak foto's voordat er wordt opgeruimd, bewaar beschadigde spullen tot de expert ze heeft gezien, en verzamel aankoopbewijzen. Ons stappenplan schade-uitkering na brand loopt het hele traject door.