Welke rookmelders kopen: optisch, gekoppeld of slim — en wat de wet sinds 2022 eist

Wat de wet eist

Sinds 1 juli 2022 moet elke woning in Nederland rookmelders hebben, ook bestaande bouw. De regel stond in artikel 6.21 van het Bouwbesluit en is sinds 2024 overgenomen in het Besluit bouwwerken leefomgeving. Het minimum: één rookmelder op elke verdieping waar een verblijfsruimte is — een woonkamer, slaapkamer of keuken — bij voorkeur in de hal of op de overloop, omdat dat de vluchtroute is. De melder moet het keurmerk EN 14604 dragen. Er staat geen boete op het ontbreken, maar een verzekeraar mag het meewegen bij een schade, en een verhuurder is aansprakelijk als een huurder letsel oploopt door het ontbreken van melders.

Eén melder per verdieping is het minimum, niet het advies. Veiligheidsregio's raden aan om ook in elke slaapkamer een melder te hangen, zeker bij kinderen en ouderen, en in ruimten met een verhoogd risico zoals een hobbykamer of de ruimte met de wasdroger.

Optisch: het type dat u koopt

Een optische (foto-elektrische) rookmelder detecteert rookdeeltjes met een lichtstraal en reageert goed op smeulbranden, de branden die 's nachts de meeste slachtoffers maken. Ionisatiemelders, die sneller reageren op open vlammen, bevatten een kleine radioactieve bron en zijn in Nederland niet meer verkrijgbaar voor consumenten. De keuze is dus eenvoudig: een optische melder met EN 14604-keurmerk en een vaste batterij van tien jaar. Na tien jaar is de meetcel versleten en vervangt u de hele melder, niet alleen de batterij.

Gekoppeld of niet?

Gekoppelde melders geven allemaal alarm zodra één van hen rook detecteert, draadloos of via een kabel. Dat is het verschil tussen een melder die op zolder afgaat terwijl u beneden slaapt, en een melder in uw slaapkamer die u wekt. Voor woningen met meer dan één verdieping, met slaapkamers ver van de trap, of met bewoners die slecht horen, is koppeling de belangrijkste upgrade. Ze kosten meer per stuk, maar de installatie is niet ingewikkelder: de meeste sets koppelen zichzelf na een druk op de knop.

Slimme melders: wanneer zinvol

Een slimme rookmelder stuurt een melding naar uw telefoon, ook als u niet thuis bent, en laat u op afstand een vals alarm uitzetten. Dat is waardevol voor wie regelmatig weg is, voor een tweede woning, of voor familie die op afstand een alleenwonende ouder in de gaten houdt — precies de groep die in de brandstatistieken oververtegenwoordigd is. Let op drie dingen: het EN 14604-keurmerk (niet elke gadget heeft het), de afhankelijkheid van wifi en een app-account, en de vraag of de melder zonder verbinding gewoon lokaal blijft alarmeren. Een slimme melder die alleen via de cloud werkt, is geen rookmelder.

Ophangen: de regels

• Aan het plafond, in het midden van de ruimte; rook stijgt en verzamelt zich daar het eerst.
• Minimaal 50 centimeter van een muur of hoek, minimaal 30 centimeter van een lamp.
• Niet in de keuken, badkamer of garage: kookdampen, stoom en uitlaatgassen geven vals alarm. Hang de melder in de aangrenzende hal.
• Niet bij een ventilatierooster of ventilator; de luchtstroom kan rook wegduwen.
• Op zolder of in een schuin dak: minimaal 50 centimeter onder de nok, waar warme lucht blijft hangen.

Hittemelders en koolmonoxidemelders: geen vervanging

In de keuken en de garage, waar een rookmelder vals alarm geeft, kunt u een hittemelder hangen: die reageert op een snelle temperatuurstijging in plaats van op rook en telt niet mee voor de wettelijke verplichting, maar dekt wel de ruimte waar de meeste branden beginnen. Een koolmonoxidemelder is iets anders: hij detecteert het reukloze gas dat vrijkomt bij een slecht werkende cv-ketel, geiser of kachel. Hij is in Nederland niet wettelijk verplicht, maar wel dringend aanbevolen in elke woning met een gastoestel of houtkachel; hang hem in de ruimte met het toestel, op ademhoogte, niet aan het plafond. Geen van beide vervangt de rookmelder op de overloop.

Onderhoud

Druk elke maand op de testknop. Stofzuig de melder een paar keer per jaar voorzichtig van buiten. Piept de melder kort om de zoveel tijd, dan is de batterij bijna leeg — bij een melder met vaste batterij betekent dat: vervangen. Noteer de installatiedatum op de melder; de vervangingsdatum is tien jaar later, ongeacht hoe hij functioneert.

Wat het voor uw verzekering betekent

Geen enkele polis vergoedt uw rookmelders, en geen enkele polis eist expliciet een merk. Maar bij een brandclaim mag de verzekeraar toetsen of u aan de wettelijke eisen voldeed, en het ontbreken van melders kan meewegen bij de vraag of er sprake was van nalatigheid. Belangrijker is het effect op de schade zelf: wie op tijd gewekt wordt, blust een beginnend brandje of belt de brandweer voordat het huis verloren is. In 2025 redde de brandweer 268 mensen uit 128 woningbranden; bij fatale branden waren de slachtoffers overwegend alleenwonend en 65-plus. Een gekoppelde melder in de slaapkamer is voor die groep de goedkoopste levensverzekering die er bestaat. Lees ook hoe u een vluchtplan maakt.